Leonardo brengt muziek, verhaal en jeugd samen in Heist-op-den-Berg
Tekst Dirk Haesebeyt
Foto’s Geert Vanmaeckelberghe
Op 16 april 1958 werd ergens in Italië een ogenschijnlijk banale administratieve handeling uitgevoerd: het registreren van een geboorte. Een kleine fout in die procedure leek toen zonder gevolgen, maar vormt decennia later de intrigerende kiem van Project Leonardo, een multidisciplinair muziekproject dat op zondag 26 april in Heist-op-den-Berg werd uitgevoerd door de Berthoutbengels in samenwerking met de Basisschool De Merel uit Hallaar en vertelster Kristine Van Pellicom. Dit project is ook genomineerd voor de VLAMO Award 2026.
Wat het publiek die namiddag te zien en te horen kreeg, was het resultaat van een intens traject dat al in januari 2026 van start ging, maar waarvan het idee en de concrete uitwerking al veel langer broeiden in de hoofden van enkele geëngageerde leden van de muziekvereniging, die stap voor stap hun ideeën zagen uitgroeien tot een volwaardig en gedragen totaalproject.
Wekelijks trokken begeleiders naar Basisschool De Merel in Hallaar, waar leerlingen van het derde tot en met het zesde leerjaar ondergedompeld werden in zang. Opvallend: de kinderen werden vooraf niet ingelicht over het verhaal waarin ze uiteindelijk een centrale rol zouden spelen. Die aanpak zorgde voor een spontane, eerlijke betrokkenheid die tijdens de uitvoering duidelijk voelbaar was.
Het project bracht maar liefst 65 jonge koorleden samen, begeleid door een jeugdorkest waarvoor Bert Van Thienen de muziek op maat arrangeerde. Leonardo werd eerder al uitgevoerd in de academie van Borgerhout, maar de versie in Heist-op-den-Berg kreeg een heel eigen dynamiek. De samenwerking met niet-geschoolde kinderen maakte het instuderen van de liederen immers uitdagender en minder voorspelbaar, maar gaf het geheel tegelijk een frisse, spontane kracht .
De uitvoering begon met een ontwapenend wuifmomentje: jonge stemmen, kleine gebaren, en meteen een connectie met het publiek – waarin tal van fiere ouders zichtbaar genoten. Buiten zorgden warme lentetemperaturen voor een bijna zomers gevoel, terwijl binnen een minstens even warme sfeer hing die het geheel een intiem en betrokken karakter gaf.
Muzikaal viel er heel wat te beleven. De veertien liedjes werden volledig uit het hoofd gezongen, wat niet alleen getuigt van een grondige voorbereiding, maar ook bijdroeg aan een natuurlijke podiumprésence. De balans tussen zang, toneel en orkest zat goed: geen enkel element overheerste, alles stond in functie van het verhaal.
Dat verhaal draait rond Leonardo, een schilder, die – teruggrijpend naar die bewuste 16 april 1958 – geconfronteerd wordt met een absurde realiteit. Hij ontvangt een brief waarin staat dat hij nooit geboren is, het gevolg van een administratieve fout op zijn geboortedag.
Wat volgt, is een existentiële zoektocht waarin humor en ontreddering elkaar afwisselen. Wanneer Leonardo zijn beste vriend Boris belt, blijkt die hem niet meer te kunnen horen. Hij bestaat eenvoudigweg niet meer voor de buitenwereld. Tegelijkertijd levert zijn situatie ook absurde voordelen op – zo kan hij probleemloos winkelen zonder ooit te moeten aanschuiven. Het zijn momenten die voor luchtigheid zorgen, zonder de onderliggende thematiek te verdoezelen.
Een belangrijk kantelpunt komt er wanneer Leonardo een zielsgenoot ontmoet: Freddy, die op exact dezelfde dag geboren werd en door ddezelfde administratieve fout eveneens “uitgewist” is. Hun ontmoeting geeft het verhaal een extra emotionele laag en benadrukt het menselijke verlangen naar erkenning en verbondenheid.
De zorgvuldig opgenomen intermezzo’s zorgden voor vloeiende overgangen en versterkten het narratieve karakter van de voorstelling. Uiteindelijk brengt een nieuwe brief verlossing: een procedurefout wordt rechtgezet en Leonardo blijkt toch te bestaan. Het bekende “to be or not to be” krijgt hiermee een tastbare invulling, die bij het publiek – jong en oud – bleef nazinderen.
Wat Project Leonardo bijzonder maakt, is niet alleen de artistieke kwaliteit, maar ook de educatieve kracht. Het traject toont overtuigend aan dat muziekonderwijs binnen het dagonderwijs een duidelijke meerwaarde biedt in de ontwikkeling van kinderen. Door hen actief te betrekken in een totaalproject waarin zang, spel en samenwerking centraal staan, groeien ze niet alleen muzikaal, maar ook sociaal en persoonlijk.
De nominatie voor de VLAMO Award is dan ook meer dan terecht. Met deze prijs zet VLAMO initiatieven in de kijker die uitblinken in artistieke kwaliteit, innovatie, educatieve meerwaarde en maatschappelijke verbinding – kernwaarden die de amateurmuzieksector in Vlaanderen mee richting geven. Leonardo belichaamt die principes op overtuigende wijze: een productie die harmonie- en fanfaremuziek op een vernieuwende manier verweeft met educatie en theater, en tegelijk inzet op participatie, talentontwikkeling en de kracht van samenwerking. Zo weet het project niet alleen artistiek te verrassen, maar ook een nieuwe generatie warm te maken voor muziek.
De uitvoering in Heist-op-den-Berg groeide uit tot een hartverwarmende totaalbeleving, met stralende kinderen op het podium en trotse blikken in de zaal. Tussen de noten en het verhaal door kreeg het geheel een bijzondere gelaagdheid: niet alleen als een mooi artistiek moment, maar als het begin van een verhaal dat hopelijk nog lang blijft nazinderen.
